Projekt konstytucyi Królestwa Polskiego

Komisya sejmowo-konstytucyjna b. Tymcz. Rady Stanu przyjęła po pięciomiesięcznej pracy projekt konstytucyi Królestwa, której plan i główną, treść ułożył dr Zygmunt Cybichowski, profesor prawa państwowego w uniwersytecie warszawskim.
Z wywiadu z autorem projektu, zamieszczonego w „Kur. Warsz", dowiadujemy się szczegółów układu zaprojektowanej i zaakceptowanej już przez Radę konstytucyi.
Projekt stwierdza więc przedewszystkiem, że państw o polskie jest niepodległe i ma charakter konstytucyjny, następuje rozdział o królu, potem o regencyi i opiece, o sejmie, o ministrach, o sądach, o samorządzie, o prawach i obowiązkach obywateli.
Rozdział ostatni jest poświęcony postanowieniom przechodnim, które dotyczą przejścia od obecnego do przyszłego porządku prawnego. Razem liczy konstytucya 9 rozdziałów i 151 artykułów, przeważnie krótkich.


RELIGIA
W kwestyi religii projekt zaznaczą, iż w Polsce religia rzymsko-katolicka jest religią stanu, co znaczy, iż „akty religijne, towarzyszące uroczystościom państwowym, odbywają się według obrządku rzymsko-katolickiego", a więc np. koronacya króla polskiego odbyć się może tylko w formach religijnych kościoła rzym.-kat. Co do innych religii konstytucya głosi zasadę wolności wyznań i autonomii Kościołów oraz Związków religijnych w państwie polakiem.


PAŃSTWO POLSKIE JEST MONARCHIĄ DZIEDZICZNA.

Zrazu komisya postanowiła, że tron polski może objąć tylko mężczyzna, ale później, nie chcąc utrudniać wyboru dynasty!, komisya uznała zdolność kobiet do objęcia tronu w razie wygaśnięcia licśl męskiej. Ponieważ jednak w sprawie zdolności sukcesyjnej kobiet obowiązują różne systemy, a wybór odpowiedniego na podstawie zasad abstrakcyjnych ni© jest możliwy, komisya przekazała sprawę pierwszemu sejmowi. Naród w postaci sejmu ma wybrać pierwszego króla, ustalić skład dynastyi i porządek dzedziczenia tronu. Tak opiewa artykuł 146.
Konstytucya zarządza, że małżeństwo króla wymaga uprzedniej zgody sejmu. Przepis ma zapobiedz wprowadzaniu na tron poddanej nie przyjaznego mocarstwa. Monarcha, który żeni się baz zgody sejmu, traci koronę.
Król winien stale zamieszkiwać w granicach państwa i nie może, bez zgody sejmu, być naczelnikiem innego państwa. Monarcha polski ma rządzić krajem nie z odległości przez wice-króla lub namiestnika, lecz rezydować musi na polskiej ziemi.

SEJM KRÓLESTWA.
Sejm Królestwa składać się ma z dwu izb: senatu i izby poselskiej.
Prawo wyborcze jest: powszechne, tajne, bez pośrednie, równe i stosunkowe, czyli proporcyonalne. Każdy obywatel, mający 25 lat wieku, ma prawo wyborcze, choć nawet czytać i pisać nie umie.
Komisya przyjęła zasadę trzymandatowych okręgów, liczących 100—200 tysięcy mieszkańców, tak że jeden poseł przypada aa 60.000 ludności.

SKŁAD SENATU.
Według 47 i 48 artykułów konstytucyi połowa senatu jest obieralna. Czwartą część tych senatorów wybierają właściciele większej własności ziemskiej, czwartą organa samorządu wiejskiego. Pozostałą liczbę senatorów z wyboru obierają organa samorządu miejskiego, właściciele większych przedsiębiorstw przemysłowych, właściciele przedsiębiorstw handlowych i wyższe instytucye naukowe — w stosunku: 6 do 5 do 1 do 4.
Drugą połowę senatu stanowią wiryliści i nominaci; wiry listami są: pełnoletni książęta krwi (to znaczy członkowie dynastyi panującej), arcybiskup warszawski, oprócz tego prezydent najwyższego sądu, prezydent najwyższe go trybunału administracyjnego i prezes najwyższego w państwie stowarzyszenia naukowego.
Do nominałów należą: biskupi dyecezyalni katoliccy obrządku łacińskiego; greckiego i ormiańskiego, mianowani przez króla dożywotnio w liczbie, odpowiadającej nie mniej jak dwum trzecim dyecezyi; jeden przedstawiciel duchowieństwa ewangelicko-augsburskiego, jeden przedstawiciel duchowieństwa ewangelicko-reformowanego, mianowani przez króla na 10 lat z pośród kandydatów, przedstawionych przez różne zrzeszenia, mianowicie czterej mianowani na przedstawienie zreszeń rolników większych i drobnych, trzej: zrzeszeń handlowych i współdzielćzych, trzej: zrzeszeń i związków zawodowych robotniczych, jeden mianowany na przedstawienie zrzeszeń naukowych.
Na pozostałe krzesła mianowani będą dożywotnio przez króla znawcy spraw państwowych i społecznych, potrzeb nauki i sztuki. Liczebny skład senatu odpowiadać ma dwom trzecim ustawowej liczby posłów, jeśli np. posłów będzie 200, senatorów będzie 135. Posłów wybiera się na 5 lat, senatorów na 10 lat, ale połowa senatorów wybranych ustępuje co 5 lat.

PREROGATYWY OBU IZB.
Izba, poselska rozstrzygać będzie o kierunku polityki państwowej, senat może mieć tylko zna czenie instancyi hamującej. Izba niższa ma przewagę, choć konstytucya wyraźnie sprawy nie reguluje.
Ażeby targi o budżet, którego nie uchwalenie łatwo doprowadza do rządów bezparlamentarnych, nie wyrządzały szkody sprawie publicznej i ażeby interes państwowy miał pierwszeństwo przed interesami stronnictw politycznych — projekt konstytucyi polskiej przyjmuje zasadę, że pomimo nie uchwalenia budżetu wolno pobierać podatki ustawowo wprowadzone i czynić wydatki prawnie uzasadnione, np. płacić pensye urzędnikom.
Konstytucja przyznaje sejmowi, prawo wyrażania ministrowi nieufności i wnoszenia w obu izbach interpelacyi do rządu.
Jeżeli izba poselska dwiema trzeciemi głosów, lub obie izby prostą większością zażądają ustąpienia ministra, po przeprowadzeniu dyskusyi nad całokształtem jego polityki, minister składa urzęd. Calem wyświetlenia spornych faktów może każda izba ustanowić komisyę, której, jak sądom publicznym, wolno przesłuchiwać świadków i znawców pod przysięgą. Minister, winny pogwałcenia konstytucyi lub innej ustawy, może być przez izbę postawiony w stan oskarżenia przed trybunałem stanu. Wtedy instancya bezstronna spór rozstrzyga.

PRAWA SĘDZIÓW I OBYWATELI
Według konstytucyi sędziowie są samodzielni i niezawiśli w wykonywaniu swego urzędu i podlegają tylko ustawom. Usunięcie sędziego z zajmowanego urzędu wymaga decyzyi sądowej.
Rozdział o prawach i obowiązkach obywateli wylicza tradycyjne prawa i obowiązki obywateli państwa, stanowi, że wszyscy obywatela są równi w obliczu prawa, zabezpiecza nietykalność osoby, jej własności, mieszkania, korespondencyi, swobody wyrażania myśli, stowarzyszania i nauczania, wszystko w granicach ustawy.
*
Ostateczne ustalenie projektu konstytucyi, która musi być oczywiście rozwinięta przez wydanie mnóstwa ustaw i rozporządzeń, należeć będzie do zadań sejmu Królestwa Polskiego.
Ilustrowany Kuryer Codzienny, 7-11-1917

Aby dodać komentarz prosimy o zalogowanie się.

Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

Korzystanie z Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie, z których część może być już zapisanych w folderze przeglądarki. Czytaj więcej…

Zrozumiałem

Zbieranie danych o użytkownikach 

Serwis informacyjny 100lattemu.pl zbiera dane osobowe tylko tych użytkowników, którzy się zarejestrowali. Użytkownik, który rejestruje się na stronie wyraża zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych przez 100lattemu.pl w celach statystycznych i marketingowych. Informujemy, że zgodnie z art. 24 ust.1 pkt. 4 Ustawy o Ochronie danych osobowych podanie danych jest dobrowolne, a każdemu przysługuje prawo wglądu do swoich danych ich poprawiania oraz usunięcia.

 

Zbieranie danych statystycznych

Aby lepiej określić jakie działy, artykuły lub narzędzia znajdujące się w serwisie 100lattemu.pl najbardziej podobają się użytkownikom, podczas przeglądania stron serwisu zbierane są dane dotyczące liczby odsłon poszczególnych elementów serwisu. 100lattemu.pl będzie również przeprowadzał ankiety, mające na celu lepsze poznanie jego użytkowników oraz ich oczekiwań co do zawartości serwisu. Dane statystyczne o użytkownikach i ich preferencjach mogą być udostępniane osobom trzecim tylko w formie zagregowanej uniemożliwiającej identyfikację pojedynczej osoby.